Wat is horizontaal gestuurd boren?

Horizontaal gestuurd boren is een techniek om kabels en leidingen aan te leggen zonder over het hele traject een sleuf te graven. Een boorploeg maakt een ondergrondse doorgang tussen twee punten en trekt daar een leiding of mantelbuis doorheen. De Engelse naam is Horizontal Directional Drilling, meestal afgekort tot HDD.

Voor de energietransitie is vooral die doorgang belangrijk. Een nieuwe stroomverbinding kan op papier nodig zijn, maar moet buiten ook langs woningen, onder een kanaal of voorbij een drukke weg komen. HDD helpt om zulke kruisingen uitvoerbaar te maken. De boortechniek vormt daarmee een schakel tussen het ontwerp van een energienet en de aanleg ervan.

De energietransitie vraagt ook om nieuwe verbindingen

Een warmtepomp, elektrische bestelbus of elektrisch productieproces verandert niet alleen wat er in een woning of bedrijf gebeurt. De benodigde elektriciteit moet ook worden aangevoerd. Tegelijk leveren zonneparken en windturbines stroom op andere plekken dan waar die wordt gebruikt. Daardoor veranderen de belasting en de transportstromen in het elektriciteitsnet.

Op piekmomenten kan de beschikbare transportcapaciteit tekortschieten. Dat heet netcongestie: er is op dat moment onvoldoende ruimte om alle gevraagde of aangeboden elektriciteit te vervoeren. De uitleg over netcongestie helpt om dat onderscheid tussen energie en transportcapaciteit te begrijpen.

Om het net aan te passen zijn onder meer kabelverbindingen en elektriciteitsstations nodig. Niet iedere uitbreiding bestaat dus alleen uit meer kabels. Een station moet de elektriciteit kunnen verdelen of de spanning kunnen omzetten, en de verbindingen ernaartoe moeten daarop aansluiten.

Juist bij die verbindingen komt het werk van HDD-bedrijven in beeld. Ze maken bijvoorbeeld een kruising voor een kabelroute naar een nieuw station. De boring is dan één onderdeel van een groter project, maar wel een onderdeel dat nodig kan zijn om de route compleet te krijgen.

Hoe maakt een boring ruimte voor een kabel of leiding?

Het werk begint met een ontwerp van het boortracé: de lijn die de boring onder de grond moet volgen. Daarbij worden de bodem, bestaande infrastructuur, beschikbare werkruimte en de eigenschappen van de in te trekken buis betrokken. De ploeg kan dus niet op een willekeurige plek een machine neerzetten en beginnen.

Tijdens de pilotboring maakt de boorkop de eerste doorgang. Meetapparatuur helpt de ploeg om de positie en richting te volgen. Daarna wordt het boorgat waar nodig vergroot. Vervolgens trekt de installatie de voorbereide leiding of mantelbuis door het geboorde traject.

Bij een elektriciteitsproject kan eerst een bundel mantelbuizen worden aangebracht. Dat zijn beschermbuizen waarin later de kabels komen. Bij een warmteleiding wordt de leiding zelf ingetrokken. Het resultaat van de boring is daarmee nog niet automatisch een werkend energienet: kabelwerk, aansluitingen, controles en ingebruikname horen bij de vervolgstappen.

Waarom een lastige kruising veel verschil kan maken

Een kabelroute bestaat uit aaneengesloten delen. Een goed uitvoerbaar traject tot aan een kanaal is niet voldoende als de verbinding aan de overkant verder moet. De kruising bepaalt dan mede of het hele ontwerp kan worden gerealiseerd.

Bij een weg of spoorlijn kan open ontgraving ingrijpende gevolgen hebben voor de omgeving en het gebruik van de infrastructuur. Een boring biedt de mogelijkheid om daaronderdoor te gaan. Ook in een bebouwde omgeving kan een ondergrondse route helpen om een verbinding in te passen.

Dat betekent niet dat de kortste lijn altijd de beste boorroute is. Het traject moet passen bij de bodem, de buigmogelijkheden van de buis en de beschikbare ruimte aan beide uiteinden. Soms is een andere route of aanlegmethode beter uitvoerbaar. De waarde van HDD zit in de extra mogelijkheid die ontwerpers en uitvoerders hebben om een moeilijk deel van het netwerk aan te leggen.

In de praktijk: stroomverbindingen onder het Amsterdam-Rijnkanaal

In Amsterdam werd in 2025 de aanleg aangekondigd van twee grote kabelverbindingen tussen Zeeburgereiland en het Oostelijk Havengebied. Daarvoor waren twee lange boringen onder het Amsterdam-Rijnkanaal voorzien. De verbindingen moesten het nieuwe elektriciteitsstation op Zeeburgereiland koppelen aan Sporenburg en de Cruquiusbuurt en op termijn bestaande stations in het centrum ontlasten.

Dit voorbeeld maakt de samenhang zichtbaar. Het nieuwe station heeft verbindingen nodig naar de buurten die het moet bedienen. Het kanaal ligt tussen die onderdelen van het netwerk. De boring maakt de ondergrondse passage mogelijk, terwijl het station en de kabels samen de elektrische functie vervullen.

De projectuitleg over deze Amsterdamse verbindingen laat zien hoe boorwerk onderdeel is van de uitbreiding van een stedelijk elektriciteitsnet. Het gaat hier om een aangekondigde aanlegopgave; de boring op zichzelf zegt niets over het moment waarop extra capaciteit beschikbaar komt.

Ook warmteverbindingen hebben een route nodig

De energietransitie gaat niet uitsluitend over elektriciteit. Warmtenetten kunnen warmte van een bron naar gebouwen vervoeren. Ook daarvoor moeten leidingen soms onder wegen en watergangen door. HDD wordt dan gebruikt voor de aanleg van een transportverbinding binnen het warmtenet.

Bij WarmtelinQ in Delft werd in oktober 2022 bijna 900 meter warmteleiding ingetrokken. De verbinding liep ruim 30 meter onder de Buitenwatersloot door. Het boorwerk maakte daar een passage mogelijk binnen het geplande warmtetransportnet van het Rotterdamse havengebied naar de regio Den Haag. De beelden van het intrekken in Delft tonen de schaal van die werkzaamheden.

De boortechniek bepaalt niet hoe duurzaam de geleverde warmte uiteindelijk is. Daarvoor zijn onder meer de warmtebron en het functioneren van het hele systeem relevant. HDD verzorgt de aanleg van een leidingdeel, niet de productie van de warmte die er later doorheen gaat.

HDD, open ontgraving en diepe boringen zijn verschillende dingen

Bij open ontgraving wordt een sleuf gemaakt waarin de kabel of leiding wordt gelegd. HDD maakt een doorgang tussen twee punten, waarbij de grond boven het geboorde deel grotendeels intact kan blijven. Binnen één project kunnen beide methoden worden gecombineerd.

Dat gebeurt bijvoorbeeld bij de nieuwe kabelverbinding tussen Leiden en Leimuiden, waarvoor zowel open ontgravingen als gestuurde boringen zijn voorzien. De bereikbaarheid van kabels bij een storing weegt daar mee in de keuze voor open ontgraving, terwijl obstakels aanleiding kunnen geven tot boren. De toelichting op het kabeltracé maakt duidelijk waarom een aanlegmethode per locatie wordt gekozen.

HDD moet ook niet worden verward met een diepe boring om warmte uit de aarde te winnen. Bij de toepassingen in dit artikel wordt een kabel of leiding tussen locaties aangelegd. Er wordt geen warmtebron aangeboord. Een boormachine op een energieproject kan dus heel verschillend werk doen, afhankelijk van het doel van de boring.

Wat HDD niet oplost

Een boring neemt niet alle netcongestie weg

Een geboorde doorgang kan een noodzakelijke stap zijn in een netuitbreiding. Maar als een station nog niet gereed is of een ander netdeel onvoldoende capaciteit heeft, is het probleem daarmee niet opgelost. Ook de voorbereiding van grote energieprojecten vraagt tijd. Onderzoek, locatiekeuze en afstemming horen bij het werk vóór de uitvoering.

Daarom kun je uit een geslaagde boring niet afleiden dat een bedrijf direct een aansluiting krijgt of meer elektriciteit kan afnemen. Dat hangt af van het volledige netwerkproject en de beschikbare transportcapaciteit.

Sleufloos werken is niet hetzelfde als werken zonder hinder

De boorinstallatie heeft een werkplek nodig. Buizen moeten worden aangevoerd en klaargelegd, en er zijn voorzieningen nodig voor de boorspoeling. Rond de werkterreinen kunnen geluid, transport en tijdelijke verkeersmaatregelen optreden.

Ook de ondergrond stelt grenzen. De boorploeg moet het proces kunnen beheersen en schade aan bestaande netten voorkomen. Een boring kan dus een oplossing voor een kruising bieden, maar blijft specialistisch werk dat onderzoek en voorbereiding vraagt.

Een energieproject maakt de booruitvoering niet automatisch emissievrij

Een boring voor een stroomkabel kan worden uitgevoerd met verschillend materieel. De bestemming van de kabel en de aandrijving van de boormachine zijn twee afzonderlijke zaken. Er bestaan elektrische boorinstallaties, maar daaruit volgt niet dat elk HDD-project zonder uitstoot wordt uitgevoerd.

Bij een project in Den Helder werd in 2025 bijvoorbeeld een elektrische boormachine ingezet met aggregaten op groen opgewekte waterstof. Die aanpak was bedoeld om netuitbreiding mogelijk te maken in een kwetsbaar natuurgebied met stikstofbeperkingen. De uitleg over deze booruitvoering laat zien dat ook de energievoorziening op de werkplek aandacht vraagt.

Het belang van vakmensen achter de verbinding

De bijdrage van HDD aan de energietransitie wordt buiten gemaakt, maar begint niet pas bij de boormachine. Engineers en tekenaars werken het boorontwerp uit. Werkvoorbereiders organiseren materialen, materieel en planning. Uitvoerders stemmen het boorwerk af met andere onderdelen van het project.

Op locatie bewaakt de boormeester het proces en de samenwerking in de ploeg. Boorders en boormedewerkers werken aan de installatie en de uitvoering. Meetspecialisten volgen de boorkop. Andere medewerkers verzorgen de boorspoeling of bereiden de leiding voor, bijvoorbeeld door kunststof buizen te lassen.

Bij een klein project kunnen meerdere taken bij dezelfde persoon liggen. Bij een grote kruising zijn vaak meer specialisten betrokken. Wie in HDD werkt, draagt zo bij aan een concreet onderdeel van de energie-infrastructuur: een doorgang, leiding of kabelroute die nodig is om verschillende delen met elkaar te verbinden.

Veelgestelde vragen

Wordt HDD alleen gebruikt voor duurzame energie?

Nee. De techniek wordt ook toegepast voor drinkwater, afvalwater, telecom en gasleidingen. Of een project onderdeel is van de energietransitie hangt af van het doel van de verbinding. De boormethode alleen zegt dat niet.

Gaat bij een elektriciteitsproject de kabel direct achter de boorkop aan?

Dat is geen goede algemene voorstelling. Bij veel projecten worden eerst mantelbuizen door het boorgat getrokken. De elektriciteitskabels worden daarna aangebracht. De precieze uitvoering hangt af van het ontwerp.

Kun je zonder ervaring in de energiesector aan HDD-projecten werken?

Dat hangt af van de functie en werkgever. Bij sommige bedrijven kun je het werk leren als boormedewerker of assistent. Voor zelfstandig boorwerk, leidinggeven of engineering zijn andere kennis en ervaring nodig. Ervaring met machines, grondwerk of leidingwerk kan aanknopingspunten bieden, maar vervangt de functie-eisen niet.

Ontdek welk werk bij jou past

De energietransitie bestaat ook uit het ontwerpen van een uitvoerbare kruising, het voorbereiden van een leiding en het volgen van een boorkop onder een kanaal. Dat maakt HDD een vakgebied waarin praktisch werk en technische voorbereiding nauw samenkomen.

Lees verder over de functies rond een HDD-boring of verken het vakgebied horizontaal gestuurd boren. De selectie van HDD-bedrijven met opgenomen vacatures helpt je om van de techniek naar concrete werkzaamheden en werkgevers te kijken.