Wie doet wat tijdens een horizontaal gestuurde boring? Van boormeester en boorder tot mudmaster, locator en PE-lasser. Ontdek zeven belangrijke functies en wat deze vakmensen op de boorlocatie doen.
Bij een horizontaal gestuurde boring zie je vaak indrukwekkende machines, vrachtwagens, kranen en grote lengtes buis liggen. Maar achter al dat materieel staat een ploeg vakmensen die nauw met elkaar samenwerkt.
De één bedient de boorinstallatie. Een ander volgt de boorkop onder de grond. Er wordt boorspoeling aangemaakt, de werkplek wordt voorbereid en de leiding moet uiteindelijk veilig door het geboorde traject worden getrokken.
Iedereen heeft een eigen verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd kunnen verschillende werkzaamheden door dezelfde persoon worden uitgevoerd.
Welke functies kom je tegen bij horizontaal gestuurd boren (HDD)? We nemen zeven belangrijke rollen onder de loep.
Hoe ziet een HDD-boorploeg eruit?
HDD staat voor Horizontal Directional Drilling, oftewel horizontaal gestuurd boren. Met deze techniek worden kabels en leidingen aangelegd zonder dat over het volledige traject een sleuf hoeft te worden gegraven.
Dat gebeurt bijvoorbeeld onder wegen, kanalen, spoorlijnen en andere obstakels.
Een HDD-project bestaat meestal uit drie belangrijke fasen:
- De pilotboring, waarbij de boorkop volgens een vooraf bepaald traject door de grond wordt gestuurd.
- Het ruimen, waarbij het boorgat wordt vergroot tot de benodigde diameter.
- Het intrekken van de leiding of mantelbuis.
Voor deze werkzaamheden is een goed op elkaar ingespeelde ploeg nodig.
Bij een kleine gestuurde boring kan een ploeg uit slechts twee of drie medewerkers bestaan. Bij grotere boringen zijn meer mensen en gespecialiseerde functies nodig.
Niet alle zeven functies die we hieronder bespreken zijn daarom op iedere boorlocatie afzonderlijk aanwezig.
1. Boormeester HDD
De boormeester draagt de verantwoordelijkheid voor het boorproces en de werkzaamheden van de boorploeg.
De boormeester is een belangrijke spil op de boorlocatie.
Voordat de boring begint, neemt hij het boorplan door. Hij controleert of de werkzaamheden veilig en volgens de technische eisen kunnen worden uitgevoerd.
Tijdens de boring houdt de boormeester overzicht over het verloop van de werkzaamheden. Hij stemt af met de mensen die de boorinstallatie bedienen, de metingen uitvoeren en de boorspoeling verzorgen.
Afhankelijk van de organisatie en de grootte van de boring bedient de boormeester ook zelf de boorinstallatie.
Wat doet een boormeester?
Tot de werkzaamheden kunnen behoren:
- Het beoordelen van boorplannen en uitvoeringsgegevens.
- Het aansturen en begeleiden van de boorploeg.
- Het bewaken van veiligheid, kwaliteit en voortgang.
- Het controleren van het boorproces en de gebruikte parameters.
- Het afstemmen met de uitvoerder en andere betrokkenen.
- Het registreren van werkzaamheden en bijzonderheden.
Een boormeester moet niet alleen technisch onderlegd zijn. Ook overzicht houden, problemen oplossen en duidelijk communiceren zijn belangrijk.
Bij een gestuurde boring kunnen onverwachte omstandigheden optreden. Denk aan afwijkende bodemlagen, obstakels of problemen met de boorspoeling.
De boormeester moet dan samen met de ploeg bepalen hoe het werk veilig kan worden voortgezet.
Hoe word je boormeester?
Veel boormeesters hebben eerst ervaring opgedaan als boorassistent of boorder.
Voor het zelfstandig uitvoeren en aansturen van boringen zijn passende vakopleidingen, veiligheidskennis en voldoende praktijkervaring nodig. De precieze eisen verschillen per werkgever en type boring.
2. Boorder
De boorder bedient de boorinstallatie en voert de boring uit.
Bij grotere HDD-projecten kan onderscheid worden gemaakt tussen degene die de boorinstallatie bedient en de boormeester die het overzicht houdt.
De boorder zit dan letterlijk aan de bediening van de machine.
Tijdens de pilotboring stuurt hij de boorstangen en boorkop door de grond. Daarbij volgt hij de aanwijzingen uit het boorplan en de informatie van degene die de positie van de boorkop meet.
De boorder houdt onder andere de trekkracht, drukkracht, het draaimoment en de voortgang van de boring in de gaten.
Wat doet een boorder?
De werkzaamheden kunnen bestaan uit:
- Het bedienen van de boorinstallatie.
- Het uitvoeren van de pilotboring.
- Het begeleiden van de ruimfase.
- Het meewerken aan het intrekken van de leiding.
- Het controleren van de machine en de boorparameters.
- Het samenwerken met de locator en andere ploegleden.
Het bedienen van een HDD-machine vraagt om concentratie en technisch inzicht.
De boorder moet begrijpen hoe de machine reageert en wat veranderingen in de boorparameters kunnen betekenen.
Is een boorder hetzelfde als een boormeester?
Niet altijd.
Bij kleinere bedrijven en boringen kan de boormeester zelf de installatie bedienen. In andere ploegen zijn de werkzaamheden verdeeld.
Ook gebruiken werkgevers de functietitels niet altijd op dezelfde manier.
Het is daarom belangrijk om bij een vacature naar de daadwerkelijke werkzaamheden te kijken.
3. Assistent-boormeester of boorhulp
De assistent-boormeester ondersteunt de boorploeg bij vrijwel alle praktische werkzaamheden.
Een horizontaal gestuurde boring bestaat uit veel meer dan alleen het bedienen van de boormachine.
Er moeten machines worden opgesteld, slangen en leidingen worden aangesloten en materialen worden klaargelegd.
Ook tijdens de boring zijn er voortdurend werkzaamheden waarbij extra handen nodig zijn.
De assistent-boormeester, ook wel boorassistent of boorhulp genoemd, ondersteunt de andere ploegleden.
Wat doet een assistent-boormeester?
Voorbeelden van werkzaamheden zijn:
- Het inrichten en opruimen van de boorlocatie.
- Het klaarleggen en verplaatsen van materialen.
- Het ondersteunen bij het werken met boorstangen.
- Het helpen bij het aansluiten van slangen en leidingen.
- Het uitvoeren van controles en klein onderhoud.
- Het ondersteunen bij het ruimen en intrekken van leidingen.
- Het helpen bij metingen en registraties.
Bij kleinere ploegen kan een assistent verschillende taken combineren. De ene dag helpt hij vooral bij de boorinstallatie, de andere dag bij grondwerk of het voorbereiden van de leiding.
Een ingang voor zij-instromers
Voor mensen zonder HDD-ervaring kan dit een interessante startfunctie zijn.
Werkervaring in grondverzet, kabels en leidingen, machinebediening of andere technische beroepen kan daarbij van pas komen.
Bij verschillende werkgevers kun je als assistent het vak in de praktijk leren.
Met aanvullende opleidingen en ervaring is doorgroei naar boorder of boormeester mogelijk.
4. Mudmaster: specialist in boorspoeling
De mudmaster verzorgt de boorspoeling en ondersteunt het boorproces.
Een HDD-boring kan niet zonder boorspoeling.
Deze vloeistof speelt een belangrijke rol bij het losmaken en afvoeren van grond, het ondersteunen van het boorgat en het beperken van wrijving tijdens de boring.
Vaak wordt hiervoor een mengsel van water en bentoniet gebruikt. Welke samenstelling nodig is, hangt onder andere af van de bodemgesteldheid en het boorproces.
De persoon die dit systeem verzorgt, wordt in de praktijk onder andere mudmaster, mudman, spoelingoperator of specialist boorspoeling genoemd.
Wat doet een mudmaster?
Tot de werkzaamheden behoren:
- Het aanmaken en mengen van boorspoeling.
- Het controleren van de samenstelling en eigenschappen.
- Het bedienen en controleren van menginstallaties en pompen.
- Het bewaken van de hoeveelheid en kwaliteit van de spoeling.
- Het controleren en onderhouden van slangen, tanks en leidingen.
- Het bijhouden van meetgegevens en registraties.
- Het ondersteunen van de andere ploegleden.
Bij grotere boringen kan ook een installatie aanwezig zijn waarmee gebruikte boorspoeling wordt gereinigd en opnieuw wordt ingezet.
De mudmaster kan betrokken zijn bij het bedienen en onderhouden van deze installatie.
Waarom is deze functie belangrijk?
De eigenschappen van de boorspoeling hebben invloed op het verloop van de boring.
Wanneer de samenstelling niet goed aansluit op de omstandigheden in de grond, kunnen problemen ontstaan.
Daarom is het belangrijk dat de mudmaster veranderingen signaleert en daarover communiceert met de boormeester.
Bij kleine boringen worden deze werkzaamheden regelmatig gecombineerd met andere taken binnen de boorploeg.
5. Locator of surveyor
De locator volgt de boorkop onder de grond en geeft informatie over de positie en richting van de boring.
Een van de bijzondere eigenschappen van HDD is dat de boorkop tijdens de boring onder de grond verdwijnt.
De boorder kan daardoor niet rechtstreeks zien waar de boorkop zich bevindt.
Daar komt de locator in beeld.
Met gespecialiseerde meetapparatuur volgt de locator de positie, diepte en richting van de boorkop.
De meetgegevens worden gebruikt om te bepalen of de boring nog volgens het geplande traject verloopt.
Wat doet een locator?
De werkzaamheden kunnen bestaan uit:
- Het voorbereiden en controleren van meetapparatuur.
- Het volgen van de boorkop tijdens de pilotboring.
- Het meten en registreren van de positie en diepte.
- Het doorgeven van meetgegevens aan de boorder.
- Het signaleren van afwijkingen van het boortracé.
- Het vastleggen van gegevens voor de uiteindelijke revisietekeningen.
Bij bepaalde boringen wordt gewerkt met een walkover-meetsysteem. De locator volgt de boorkop dan vanaf het maaiveld.
Voor andere toepassingen kunnen aanvullende of andere meetsystemen nodig zijn.
Locator en surveyor: hetzelfde werk?
De termen worden soms door elkaar gebruikt, maar zijn niet altijd volledig hetzelfde.
Een locator richt zich vooral op het volgen en lokaliseren van de boorkop tijdens het boren.
Een surveyor houdt zich breder bezig met meten, uitzetten en registreren van het boortracé.
Bij kleinere projecten kunnen deze werkzaamheden door dezelfde persoon worden uitgevoerd.
Het werk vraagt om nauwkeurigheid, technisch inzicht en goede communicatie met de boorder en boormeester.
6. Kraanmachinist
De kraanmachinist verzorgt graaf-, hijs- en ondersteunende werkzaamheden op de boorlocatie.
Op veel HDD-projecten staat behalve de boorinstallatie ook een graafmachine.
De kraanmachinist kan verschillende werkzaamheden uitvoeren die nodig zijn om het boorproces mogelijk te maken.
Voorafgaand aan de boring moeten bijvoorbeeld de intrede- en uittredepunten worden voorbereid.
Ook moeten materialen en leidingen op de juiste plek komen.
Wat doet de kraanmachinist?
Afhankelijk van het project kan het gaan om:
- Het graven van start- en ontvangstputten.
- Het vrijmaken van bestaande kabels en leidingen.
- Het verplaatsen van materialen en materieel.
- Het ondersteunen bij het positioneren van leidingen.
- Het helpen bij werkzaamheden tijdens het intrekken.
- Het aanvullen en herstellen van de werkplek na afloop.
Bij grote leidingen kunnen bovendien aanvullende hijsmiddelen nodig zijn om de leiding tijdens het intrekken goed te ondersteunen.
Is de kraanmachinist vast onderdeel van de boorploeg?
Dat verschilt.
Bij sommige bedrijven is de kraanmachinist onderdeel van de vaste ploeg. Bij andere projecten wordt een machinist apart ingezet.
Soms kan een medewerker van de boorploeg zelf ook een minigraver bedienen.
Voor een ervaren kraanmachinist kan werken bij een HDD-bedrijf een manier zijn om zich verder te specialiseren in ondergrondse infrastructuur.
7. Spiegellasser of PE-lasser
De PE-lasser zorgt voor sterke verbindingen tussen kunststof leidingen voordat deze worden aangebracht.
Bij veel HDD-projecten worden kunststof leidingen gebruikt.
Deze leidingen moeten soms over grote lengtes met elkaar worden verbonden voordat ze door het geboorde traject kunnen worden getrokken.
Daarvoor kan spiegellassen worden toegepast.
Bij deze techniek worden de uiteinden van kunststof buizen met een verwarmde plaat op temperatuur gebracht en vervolgens onder gecontroleerde omstandigheden tegen elkaar gedrukt.
Na het afkoelen ontstaat een lasverbinding.
Wat doet een PE-lasser?
De werkzaamheden kunnen bestaan uit:
- Het voorbereiden en controleren van de buiseinden.
- Het opstellen en bedienen van de lasmachine.
- Het uitvoeren van spiegellassen volgens de juiste procedure.
- Het controleren en registreren van lasgegevens.
- Het ondersteunen bij het gereedmaken van de leiding voor het intrekken.
Een fout in de lasverbinding kan grote gevolgen hebben, zeker wanneer een leiding eenmaal ondergronds is aangebracht.
Daarom worden aan het lasproces en de vakbekwaamheid van de lasser specifieke eisen gesteld.
Werkt de PE-lasser altijd bij het boorbedrijf?
Nee.
Grote infrabedrijven hebben regelmatig eigen PE-lassers in dienst. Ook kan het laswerk door een gespecialiseerde partij worden uitgevoerd.
Bij andere HDD-bedrijven wordt het spiegellassen juist als onderdeel van het eigen werk aangeboden.
De PE-lasser is dus niet altijd een vast lid van de boorploeg, maar kan wel een belangrijke rol spelen bij het gereedmaken van de leiding.
Hoe werken deze zeven functies samen?
Een HDD-boring verloopt in verschillende stappen. Wie welke werkzaamheden uitvoert, hangt af van de grootte van het project, de boorinstallatie en de organisatie van het bedrijf.
Bij de voorbereiding wordt de boorlocatie ingericht. De kraanmachinist en assistenten helpen met de benodigde werkzaamheden, terwijl de boormeester controleert of de ploeg klaar is om te beginnen.
De mudmaster maakt de boorspoeling gereed.
Tijdens de pilotboring bedient de boorder de installatie. De locator volgt de boorkop en geeft meetgegevens door. De boormeester bewaakt het proces en overlegt met de ploeg wanneer moet worden bijgestuurd.
Daarna wordt het boorgat waar nodig verruimd.
Ondertussen kan de leiding worden voorbereid. Wanneer kunststof buizen aan elkaar moeten worden gelast, kan de PE-lasser hierbij betrokken zijn.
Ten slotte wordt de leiding ingetrokken en worden de werkzaamheden afgerond.
Het is een proces waarbij de werkzaamheden op elkaar moeten aansluiten.
Belangrijk: dit betekent niet dat er altijd zeven verschillende mensen aanwezig zijn. Bij kleinere projecten combineren medewerkers meerdere taken.
Welke functies horen nog meer bij een HDD-project?
Naast de mensen op de boorlocatie zijn vaak andere specialisten betrokken.
Een HDD-engineer maakt het ontwerp en de technische berekeningen voor het boortracé.
De werkvoorbereider organiseert de planning, materialen en benodigde informatie.
De uitvoerder zorgt voor de organisatie en afstemming van het werk. Afhankelijk van het bedrijf en project werkt deze veel vanaf kantoor, is op de boorlocatie aanwezig of combineert beide.
Bij grotere projecten kan daarnaast een projectleider betrokken zijn.
Deze functies zijn belangrijk voor de voorbereiding en begeleiding, maar zijn niet automatisch onderdeel van de dagelijkse boorploeg.
Welke HDD-functie past bij jou?
Dat hangt af van je ervaring, opleiding en het soort werk dat je graag doet.
Werk je graag buiten en wil je met machines en materialen aan de slag? Dan kunnen functies als boorassistent, boorder of kraanmachinist interessant zijn.
Wil je meer verantwoordelijkheid dragen voor de technische uitvoering en een ploeg aansturen? Dan is boormeester een mogelijke richting.
Ben je nauwkeurig en geïnteresseerd in meetapparatuur? Dan kan het werk van een locator of surveyor bij je passen.
Heb je belangstelling voor techniek, pompen en de eigenschappen van boorvloeistoffen? Dan is de functie van mudmaster het onderzoeken waard.
Werk je graag met kunststof leidingsystemen en nauwkeurige verbindingstechnieken? Dan kan PE-lassen een passende specialisatie zijn.
Niet voor iedere functie is dezelfde opleiding nodig. Ook zijn er verschillen tussen werkgevers in de manier waarop zij medewerkers opleiden en begeleiden.
Kun je zonder ervaring in HDD beginnen?
Bij sommige bedrijven kun je zonder specifieke HDD-ervaring beginnen als boorassistent of boormedewerker.
Je leert dan onder begeleiding van ervaren collega's hoe de machines, materialen en verschillende stappen van het boorproces werken.
Ervaring met grondwerk, kabels en leidingen, machinebediening of leidingbouw kan daarbij van pas komen.
Voor specialistische werkzaamheden en het zelfstandig uitvoeren of leiden van boringen zijn aanvullende opleidingen, certificeringen en praktijkervaring nodig.
De precieze eisen verschillen per functie en werkgever.
Ontdek het werk in horizontaal gestuurd boren
Horizontaal gestuurd boren is een vakgebied waarin mensen met uiteenlopende technische vaardigheden samenwerken.
Van het bedienen van een boorinstallatie tot het meten van de boorkop, het verzorgen van boorspoeling en het lassen van kunststof leidingen.
Wil je meer weten over dit werk of onderzoeken welke mogelijkheden er voor jou zijn?
Op OndergrondseInfra.net vind je informatie over het HDD-vakgebied, werkgevers, functies, opleidingen en vacatures.
- Ontdek het vakgebied horizontaal gestuurd boren
- Bekijk welke functies binnen HDD bij jou passen
- Maak kennis met 13 Nederlandse HDD-bedrijven
Over dit artikel
Dit artikel beschrijft zeven veelvoorkomende of belangrijke rollen rond de uitvoering van horizontaal gestuurde boringen. Het is geen ranglijst van beroepen en ook geen standaardbezetting van een HDD-boorploeg.
De benamingen, taakverdeling en benodigde opleidingen kunnen per werkgever en project verschillen.
De informatie is gebaseerd op Nederlandse functieomschrijvingen, praktijkinformatie en openbare HDD-boorplannen. Inhoudelijk gecontroleerd op 26 oktober 2026.