Eén boortechniek, verschillende netwerken

HDD staat voor Horizontal Directional Drilling, of horizontaal gestuurd boren. Een boorploeg maakt een gestuurde doorgang tussen een intrede- en uittredepunt. Het boorgat wordt waar nodig vergroot, waarna een leiding of mantelbuis wordt ingetrokken. Zo hoeft de grond boven het geboorde traject niet over de hele lengte open.

Wat door die verbinding gaat, verschilt per project. Een drinkwaterleiding vervoert zelf water. Een mantelbuis voor elektriciteit biedt ruimte aan een kabel die later wordt ingebracht. Het onderscheid tussen de leiding en wat erin komt, verklaart waarom een vergelijkbare boorinstallatie op heel verschillende projecten kan staan.

Waar kom je HDD tegen?

De acht voorbeelden hieronder laten toepassingen zien, geen rangorde. Bij enkele staat een uitgevoerd project centraal; andere beschrijven een gebruikelijke toepassing. Een boorploeg kan in meerdere van deze werkvelden actief zijn.

Elektriciteit: ruimte maken voor nieuwe kabels

1. Een elektriciteitsnet verzwaren onder een dorpskern

Nieuwe of zwaardere stroomverbindingen moeten soms door een bestaande woonomgeving. Daar liggen straten, winkels, woningen en andere netten al op hun plek. Met HDD kan een deel van de kabelroute onder die omgeving worden aangebracht.

In Markelo realiseerde Holland Drilling een boring van ongeveer 985 meter onder de dorpskern voor nieuwe elektriciteitskabels. De boring werd van twee kanten uitgevoerd: twee installaties werkten naar elkaar toe. Die aanpak heet een intersectboring. Het was een onderdeel van de versterking van het elektriciteitsnet.

Bij zo’n project draait het om meer dan de kracht van de machine. Engineers werken het tracé uit, meetspecialisten volgen de boorkop en de boorploegen stemmen hun voortgang op elkaar af. De projectbeelden van de boring in Markelo geven een indruk van die uitvoering onder een bebouwde omgeving.

2. Een zonnepark verbinden met het elektriciteitsnet

Een zonnepark heeft behalve panelen ook een kabelverbinding met het elektriciteitsnet nodig. Tussen het park en het aansluitpunt kunnen wegen, watergangen en andere obstakels liggen. HDD wordt dan gebruikt voor een kruising binnen die kabelroute.

Voor zonnepark Schalkwijkse Stroom voerde Welvreugd een gestuurde boring van 396 meter uit onder het Amsterdam-Rijnkanaal. Het doel was ruimte te maken voor de stroomkabels van de aansluiting. De boring zelf wekt dus geen energie op, maar maakt het transport ervan mogelijk.

De ploeg moest de boorkop onder het kanaal nauwkeurig kunnen volgen. Daarbij werd gyroscopische meettechniek ingezet, die niet afhankelijk is van het magnetische veld in de omgeving. Voor een locator of meetspecialist is juist dat deel van het werk interessant: met gegevens uit de boring bepalen of het traject volgens het ontwerp verloopt. De uitvoering onder het Amsterdam-Rijnkanaal laat die rol zien.

Water: aanvoer, afvoer en transport

3. Een drinkwatertransportleiding aanleggen

Drinkwater gaat via een netwerk van leidingen van de productie en opslag naar de gebruikers. Een transportleiding verbindt delen van dat netwerk en kan onderweg een weg, watergang of bebouwd gebied tegenkomen. HDD kan zo’n kruising mogelijk maken zonder over het hele traject een sleuf te graven.

In Eindhoven bracht Holland Drilling voor Brabant Water een drinkwatertransportleiding aan in stedelijk gebied. Het voorbeeld laat zien dat gestuurd boren ook wordt gebruikt voor de watervoorziening, naast het werk aan stroomkabels.

Op de werkplek moet de leiding gereed zijn voordat zij kan worden ingetrokken. Afhankelijk van het leidingmateriaal zijn daar verschillende verbindingstechnieken en vakmensen voor nodig. Bij kunststof leidingwerk kan een PE-lasser betrokken zijn; bij staal gaat het om ander laswerk. De boorploeg verzorgt de ondergrondse doorgang en het intrekken. De projecten van Holland Drilling bevatten het drinkwaterproject in Eindhoven.

4. Afvalwater door een persleiding vervoeren

Niet al het afvalwater stroomt vanzelf naar de zuivering. In een persleiding wordt het met pompen verplaatst. Als zo’n leiding een watergang of andere hindernis moet kruisen, kan HDD onderdeel zijn van de aanleg.

In Hoofddorp werd in 2026 een boring van 742 meter voor een nieuwe afvalwaterpersleiding afgerond. De leiding was vooraf aan elkaar gelast en lag klaar in het water. Na de pilotboring en het vergroten van het boorgat werd zij ingetrokken.

Dat vraagt een goede aansluiting tussen laswerk, boorwerk en de inrichting van het terrein. Tijdens het intrekken moest tijdelijk een weg worden afgesloten. Er stond een kraan klaar om de leiding zo nodig op te tillen voor hulpdiensten. Dit voorbeeld laat ook zien waarom sleufloos werken nog steeds bovengrondse organisatie vraagt. De foto’s van het project in Hoofddorp maken de schaal van het werk zichtbaar.

5. Proceswater tussen industriële installaties transporteren

Water wordt in de industrie ook gebruikt in productieprocessen, bijvoorbeeld voor koeling of andere bedrijfsactiviteiten. Daarvoor kunnen leidingen nodig zijn tussen installaties, terreindelen of een waterinnamepunt. HDD is een mogelijke aanlegmethode wanneer zo’n verbinding onder een obstakel door moet.

Dit is een andere toepassing dan drinkwaterdistributie. De functie van het water en het ontwerp van het systeem bepalen welke eisen aan de leiding worden gesteld. Je kunt daarom niet zomaar dezelfde buis en aansluitingen voor elk waterproject gebruiken.

Voor de boorploeg blijft het basiswerk herkenbaar: het ontworpen tracé volgen, het boorgat op maat brengen en de leiding intrekken. De werkvoorbereider zorgt dat de uitvoering aansluit op de werkzaamheden aan de industriële installaties. Voor wie techniek interessant vindt, laat dit zien hoe HDD ook buiten de openbare nutsnetten wordt toegepast.

Warmte en gas: leidingen voor energietransport

6. Een warmtetransportleiding onder een watergang brengen

Een warmtenet vervoert warmte via leidingen met warm water. Bij grote transportverbindingen komen forse leidingdelen en specialistisch materieel kijken. Op plekken waar de route een rivier, kanaal of belangrijke weg kruist, kan een gestuurde boring worden ingezet.

Bij de aanleg van WarmtelinQ in Delft werd in oktober 2022 bijna 900 meter warmteleiding ingetrokken. De verbinding liep ruim 30 meter onder de Buitenwatersloot door. Het was een concreet onderdeel van het warmtetransportnet tussen het Rotterdamse havengebied en de regio Den Haag.

De leiding moet vóór het intrekken zijn voorbereid en de beweging naar het boorgat moet beheerst verlopen. Boorploeg, lassers en medewerkers rond het leidingwerk moeten hun werkzaamheden daarom goed afstemmen. De beelden van het intrekken in Delft laten zien hoeveel werk er boven de grond gebeurt voordat een warmteleiding verdwijnt.

7. Een gasleiding verleggen voor een bouwproject

HDD wordt niet alleen gebruikt om een netwerk uit te breiden. Soms ligt een bestaande leiding in de weg van een nieuwe brug, weg of andere ontwikkeling. Er is dan een nieuwe route nodig, zodat de leiding buiten het toekomstige bouwgebied komt te liggen.

Voor de bouw van de nieuwe Gerrit Krolbrug in Groningen werd in 2025 een verlegging van een Gasunie-gasleiding met een gestuurde boring voorbereid. De nieuwe ligging was noordelijker dan de bestaande route, om ruimte te maken voor het brugproject.

Bij dit soort werk komen de aanleg van een nieuw leidingdeel en de aansluiting op het bestaande net bij elkaar. Dat vraagt afstemming tussen de netbeheerder, leidingbouwers en het boorbedrijf. Een uitvoerder bewaakt niet alleen het boorwerk, maar ook de samenhang met andere werkzaamheden en de bereikbaarheid rond de locatie. De projectuitleg over de Gerrit Krolbrug beschrijft de aanleiding voor deze verlegging.

Telecom: een doorgang voor datakabels

8. Glasvezel onder een weg of watergang aanleggen

Ook een glasvezelroute kan op een plek komen waar een open sleuf lastig is. Een boring maakt dan een doorgang voor beschermbuizen waar de datakabel doorheen kan worden aangebracht. De boormachine brengt dus niet vanzelf een werkende internetverbinding tot stand: het kabelwerk en de aansluiting volgen als afzonderlijke werkzaamheden.

De benodigde boring hangt af van de kruising en het ontwerp. Een korte passage onder een lokale weg is een andere opgave dan een lange verbinding onder een kanaal. Materieel en werkruimte moeten bij die situatie passen.

De boorploeg en de mensen die de kabel aanbrengen werken daardoor aan verschillende delen van hetzelfde resultaat. Een werkvoorbereider stemt die stappen op elkaar af. Voor een boormedewerker betekent dit praktisch werk aan machines, buizen en de werkplek, ook als de uiteindelijke toepassing digitaal dataverkeer is. Glasvezel en proceswater behoren beide tot de toepassingen van HDD.

Wat hebben deze projecten met elkaar gemeen?

De bestemming van de verbinding verandert, maar het boorwerk heeft een herkenbare basis. Vooraf wordt onderzocht hoe het tracé door de bodem kan lopen. Tijdens de uitvoering volgen de ploeg en meetspecialisten de boring. De boorspoeling ondersteunt het proces en de leiding moet op het juiste moment gereedstaan voor het intrekken.

Daarbij is HDD geen garantie op een werkplek zonder hinder. De voorbeelden in Hoofddorp en Delft laten juist zien dat de leiding, machines en ondersteunende werkzaamheden ruimte vragen. Het voordeel zit in het kunnen maken van een ondergrondse verbinding zonder de hele kruising open te leggen.

Voor wie werk zoekt, is vooral de samenwerking interessant. Engineers en tekenaars werken het plan uit. Werkvoorbereiders organiseren de uitvoering. Op locatie werken boormeesters, boormedewerkers, lassers en machinisten aan verschillende onderdelen. Welke functies afzonderlijk aanwezig zijn, hangt af van het project en het bedrijf.

Veelgestelde vragen over HDD-toepassingen

Wordt bij iedere boring een mantelbuis aangebracht?

Nee. Soms wordt de leiding ingetrokken die zelf water, gas of een ander medium vervoert. In andere gevallen gaat eerst een mantelbuis de grond in, met daarin later een kabel of leiding. Het ontwerp bepaalt welke uitvoering nodig is.

Wordt het hele kabel- of leidingtracé geboord?

Dat hoeft niet. Een route kan bestaan uit delen in open ontgraving en geboorde kruisingen. HDD wordt dan ingezet waar de omgeving of het ontwerp daarom vraagt. De verbindingen tussen die trajectdelen horen eveneens bij het aanlegwerk.

Kun je met HDD ieder soort riool aanleggen?

Dat kun je niet algemeen stellen. Een persleiding voor verpompt afvalwater is iets anders dan een riool dat onder een nauwkeurig afschot moet liggen, zodat het water vanzelf wegstroomt. De toepassing en de vereiste nauwkeurigheid bepalen welke aanlegtechniek geschikt is.

Welk onderdeel van het werk spreekt je aan?

Misschien trekt het bedienen van een boorinstallatie je, of juist het meten, lassen of voorbereiden van projecten. De toepassing geeft het werk een bestemming: je helpt een elektriciteitsnet versterken, drinkwater transporteren of afvalwater afvoeren.

Bekijk de functies rond een HDD-boring om die werkzaamheden verder te verkennen. In het vakgebied horizontaal gestuurd boren vind je meer over de sector. De selectie van dertien HDD-bedrijven laat zien welke organisaties dit werk uitvoeren.